Δευτέρα, 4 Απριλίου 2011

«Καβομαλιάς: Από το Ομηρικό στο Σύγχρονο Τοπίο»

Διεθνές Συμπόσιο Πολιτιστικής & Περιβαλλοντικής
Κληρονομιάς και Τοπίου
«Καβομαλιάς: Από το Ομηρικό στο Σύγχρονο Τοπίο»
στη μνήμη του καπετάν-Βασίλη Κωνσταντακόπουλου (Costamare)
Σάββατο 30 Απριλίου - Κυριακή 1 Μαΐου 2011
Συνεδριακό Κέντρο «Πέτρα», Μονεμβασία Λακωνίας
Διοργάνωση:
Σύνδεσμος Βελανιδιωτών «Η Μυρτιδιώτισσα»
Κέντρο Σπαρτιατικών και Πελοποννησιακών Σπουδών (CSPS), Πανεπιστήμιο του Nottingham
Δήμος Μονεμβασίας

σε συνεργασία με
το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη
& το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (Med-INA)

υπό την αιγίδα της
Περιφέρειας Πελοποννήσου

Υπεύθυνοι διοργάνωσης:
Παναγιώτης Τριπόντικας, Πρόεδρος Συνδέσμου Βελανιδιωτών «Η Μυρτιδιώτισσα».
Δρ. Χρυσάνθη Γάλλου, Αρχαιολόγος-Ερευνήτρια, Κέντρο Σπαρτιατικών & Πελοποννησιακών Σπουδών, Πανεπιστήμιο του Nottingham

Σκοπός Διεθνούς Συμποσίου
Οι διοργανωτές του Συμποσίου φιλοδοξούν να φέρουν -για πρώτη φορά- επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων (αρχαιολόγους, ιστορικούς, λαογράφους, γεωλόγους, κλπ), τοπικούς φορείς, εκπροσώπους κυβερνητικών οργανισμών, και μέλη μη-κυβερνητικών οργανώσεων, σε ανοιχτό διάλογο σχετικά με την προστασία, προώθηση και ανάδειξη του πολιτιστικού και περιβαλλοντικού τοπίου αυτής της ιδιαίτερα σημαντικής περιοχής της Πελοποννήσου. Μετά το πέρας των ανακοινώσεων, οι σύνεδροι θα καταλήξουν σε κοινή Διακήρυξη για την ανάδειξη και προστασία του Κάβου Μαλέα. 
Η θεματική του Συμποσίου είναι ευρεία και αφορά
1.   την ιστορία και την αρχαιολογία της περιοχής του Μαλέα με ανακοινώσεις σχετικές με 
α. την Ομηρική παράδοση και στην αρχαία και σύγχρονη ελληνική γραμματεία και τέχνη
β. προγονικά τοπία όπως τη βυθισμένη προϊστορική πολιτεία στο Παυλοπέτρι
γ. την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής και προτάσεις προστασίας, ανάπτυξης και προώθησης
δ. την σύγχρονη ιστορία της περιοχής
ε. τον Φάρο του Καβομαλιά ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο (το έργο αναστύλωσης και ανάδειξης του Φάρου και της σημασίας του για την ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας)

2.   την περιβαλλοντική κληρονομιά του Κάβου Μαλέα με ανακοινώσεις που αφορούν
α. στη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής
β. στην προστασία και ανάδειξη  του θαλάσσιου πλούτου του Καβομαλιά
γ. στην προστασία και ανάδειξη του «Απολιθωμένου Δάσους» στον Άγιο Νικόλαο Βοιών
δ. στον σπηλαιολογικό πλούτο της περιοχής

3.  την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο και τις προοπτικές για την προστασία και ανάδειξη των Ελληνικών τοπίων και του τοπίου του Καβομαλιά.

Σύντομο ιστορικό του πολιτιστικού και περιβαλλοντικού τοπίου του Κάβου Μαλέα 
Το Ακρωτήριο του Μαλέα (Άκρα Μαλέα, Καβομαλιάς ή Ακρωτήρι του Αγίου Αγγέλου) αποτελεί το νοτιο-ανατολικότερο ακρωτήριο της Ευρώπης και ένα από τα σημαντικότερα περάσματα της ανατολικής Μεσογείου. Απόκρημνο και αφιλόξενο υψώνεται 600 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Ο εξαιρετικά δύσκολος περίπλους και οι συχνές εναλλαγές των ανέμων το έχουν καταστήσει ένα από τα επικινδυνότερα ακρωτήρια της ανατολικής Μεσογείου. Φόβος και τρόμος των ναυτικών από αρχαιοτάτων χρόνων ενέπνευσε την ελληνική και λατινική γραμματεία, από τον Όμηρο έως τον Στράβωνα και τον Ανδρέα Καρκαβίτσα. Οι Ομηρικές μαρτυρίες για τα πάθη του Οδυσσέα και του Μενελάου, τα παθήματα των Αργοναυτών, οι εξιστορήσεις για τον Πελοποννησιακό πόλεμο, οι σύγχρονες ναυτικές ιστορίες για τα στοιχειά που προκαλούν φοβερές φουρτούνες, οι τοπικές δοξασίες ότι εδώ ήταν τα μυθικά τέρατα Σκύλλα και Χάρυβδις, οι πειρατές και το Κλευταύλακο του Βουρογιώργη, οι μοναστικές κοινότητες και ο «ερημίτης του Καβομαλιά» (για τον οποίον υπάρχουν αναφορές από το Γάλλο συνταγματάρχη Μοράντε Σαιν Βενσάν, το Γάλλο συγγραφέα Μπισσόν, τον Κ. Ουράνη στα "Ταξίδια Στην Ελλάδα" και τον Α. Λαμαρτίνο στα "Ταξίδια" του), έρχονται σε πλήρη αρμονία με το άγριο φυσικό τοπίο και τα μνημεία μοναδικού φυσικού κάλλους, τα σπήλαια και το «Απολιθωμένο Δάσος».
              Η ιστορία και η αρχαιολογία της περιοχής είναι μοναδικού ενδιαφέροντος, με τα λείψανα της αρχαιότερης βυθισμένης πολιτείας στον κόσμο να κείνται σε βάθος 3-4 μέτρων στο Παυλοπέτρι . Στα Βελανίδια θα πρέπει, κατά τον Βρετανό αρχαιολόγο F.W. Ηasluck, να αναζητηθεί η αρχαία πόλη Σίδη. Στην Αγία Μαρίνα, στο σπήλαιο Κανατάκια που κατοικήθηκε ήδη από τα προϊστορικά χρόνια, ο Παυσανίας ανέφερε ιερό του Ποσειδώνα με το όρθιο άγαλμα του θεού. Tόπος λατρείας από την αρχαιότητα ο Μαλέας προσέλκυσε το θρησκευτικό συναίσθημε των ανθρώπων και κατά τη εποχή. Εδώ ήκμασε κατά τους Βυζαντινούς και Μεταβυζαντινούς χρόνους, η μοναστική ζωή με πλήθος μονών, ναών και σκητών σημαντικότατης ιστορικής και αρχαιολογικής σημασίας. Τόσο μεγάλος είναι ο αριθμός των θρησκευτικών μνημείων ώστε η περιοχή ονομάστηκε «Μικρόν Άγιον Όρος». Εδώ μόνασαν οι Άγιοι Θωμάς και Γεώργιος οι εν Μαλεώ, και -για χρονικό διάστημα- ο Άγιος Θεόδωρος ο εν Κυθήροις.  Οι πέτρινοι μύλοι που δεσπόζουν στο όρος Βάρδια έχουν κατασκευαστεί προγενέστερα του 1830 (κατά προφορικές μαρτυρίες κατοίκων των Βελανιδίων περί το 1500 μ.Χ.) και αυτοδικαίως χαρακτηρίζονται ιστορικά μνημεία. Ο Φάρος του Καβομαλιά, χτισμένος το 1886, έχει χαρακτηρισθεί ιστορικό μνημείο από το ΥΠ.ΠΟ.Τ. από το 2006. Η αναστύλωσή του πραγματοποιήθηκε με δαπάνες του Ιδρύματος Αικ. Λασκαρίδη ενώι η μελέτη αναστήλωσης εκπονήθηκε με δαπάνες του καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλου (Costamare). To 1943 ανεγέρθη το πρώην Γερμανικό Παρατηρητήριο του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, που λειτούργησε και ως Ναυτικό Παρατηρητήριο μαζί με αυτό της Αίγινας, για την παρακολούθηση της κίνησης των πολεμικών πλοίων στο Μυρτώο πέλαγος, και που αποτελεί σήμερα σημαντικότατο μνημείο της σύγχρονης Ευρωπαϊκής ιστορίας.        
              Στα σημαντικότατα μνημεία φυσικού κάλλους εντάσσονται το μοναδικού γεωλογικού-παλαιοντολογικού ενδιαφέροντος «Απολιθωμένο Δάσος» στον Άγιο Νικόλαο και τα αμέτρητα σπήλαια με ίχνη κατοίκησης από τους προϊστορικούς χρόνους, π.χ. Μαύρη Σπηλιά και Αγία Μαρίνα. Η χλωρίδα της περιοχής περιλαμβάνει πολλά σπάνια είδη αλλά το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στην παρουσία στενών ενδημικών φυτών, όπως τα stachys spreitzenhoferi spreitzenhoferi, nepeta scordotis, linaria hellenica, campanula andrewsii hirsutula, inularot undifolia, iolchicum sfikasianum, tulipa goulimyi, crocus goulimyi leucanthus, σesleria taygete, silene sedoides runemarkii και bolanthus fruticulosus. Στην περιοχή του Μαλέα έχουν καταγραφεί αρκετά είδη θηλαστικών μεταξύ των οποίων και είδη απειλούμενα προς εξαφάνιση, συγκεκριμένα ένας από τους τελευταίους πληθυσμούς τσακαλιού (canis aureus), ενώ σε καταποντισμένες σπηλιές και νησίδες στην Αγία Μαρίνα και σε άλλα δυσπρόσιτα σημεία του ακρωτηρίου, Μεσογειακές φώκιες (monachus monachus).

SYMPOSIUM PROGRAMME
Σάββατο 30 Απριλίου 2011
Saturday 30 April 2011

09.00  Έναρξη Συμποσίου - Χαιρετισμοί
Opening of Symposium

1η  Θεματική Ενότητα: Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο και η περίπτωση του Καβομαλιά
1st Session: The European Landscape Convention and the case of the Malea Peninsula

09.20  Δρ. Hamish Forbes (Πανεπιστήμιο του Nottingham), Ιστορικά τοπία και τοπία μνήμης: Προοπτικές διατήρησης του παρελθόντος στα ελληνικά τοπία
           Dr Hamish Forbes (University of Nottingham), Historical landscapes and landscapes of memory: Prospects for conserving the past in Greek landscapes
09.40 Παναγιώτης Τριπόντικας (Σύνδεσμος Βελανιδιωτών «Η Μυρτιδιώτισσα») και Αφροδίτη Σορώτου (Med-INA), Ελληνικό τοπίο και η Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για το Τοπίο: Η περίπτωση του Καβομαλιά
          Panagiotis Tripontikas (Society of Velanidiotes “Myrtidiotissa”) and Aphroditi Sorotou (Med-INA), Greek Landscape and the Ratification of the European Landscape Convention: The case of the Malea Peninsula

2η Θεματική Ενότητα: Τέχνη, Λογοτεχνία, Λαογραφία και Θάλασσα
2nd Session: Art, Literature, Folklore and the Sea

10.00 Κωνσταντίνος Καταγάς (Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών- Αντιναύαρχος ε.α.), Ιστορίες και θρύλοι για τον Καβομαλιά
           Konstantinos Katagas (Hellenic Literary Society- Vice Admiral retired), Stories and legends for Cape Malea
10.20   Δρ. Ελευθέριος Αλεξάκης (Ακαδημία Αθηνών), Παραδόσεις και Τοπίο στον Καβομαλιά: Μια ανθρωπολογική προσέγγιση
Dr Eleftherios Alexakis (Academy of Athens), Traditions and Landscape of the Malea Peninsula: An anthropological approach
10.40   Δρ. Μεταξία Παπαποστόλου (Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου), Η ναυτική παράδοση  στη σύγχρονη Ελληνική τέχνη
Dr Metaxia Papapostolou (University of Peloponnese), The maritime tradition in contemporary Greek art
11.00   Πάνος Λασκαρίδης (Ίδρυμα Αικ. Λασκαρίδη), «Επί πόντον πλαζόμενοι»: Η Ελληνική ναυτιλία δια μέσου των αιώνων
Panos Laskaridis (Aikaterini Laskaridis Foundation), «Επί πόντον πλαζόμενοι»: The Greek shipping through the ages
11.20  Διάλειμμα / Break


3η  Θεματική Ενότητα: Τοπίο και Περιβάλλον
3rd Session: Landscape and Environment

11.40  Γιάννης Ψαρράκης (Σύλλογος «Τουλίπα Γουλιμή»), Η χλωρίδα και η πανίδα της Χερσονήσου του Μαλέα και η σημασία της για τη διατήρηση του τοπίου
Yannis Psarrakis (Τoulipa Goulimi” NGO), The flora and fauna of the Malea Peninsula and its significance for maintaining the landscape
12.00    Γιάννης Κοφινάς και Χρήστος Παναγιωτόπουλος (Σπηλαιολόγοι– Σπηλαιολογικός Όμιλος Ταυγέτου-Πάρνωνα «Ο Ποσειδών»), Ο σπηλαιολογικός πλούτος της Χερσονήσου του Μαλέα  και ο ρόλος των σπηλαίων στην ανάδειξη και προστασία του τοπίου
Yannis Kofinas and Christos Panagiotopoulos (Speleologists- Speleological Club of Taygetus and Parnon “Poseidon”), The speleological wealth of the Malea Peninsula and the role of caves in the promotion and protection of the landscape
12.20    καθ. Ευάγγελος Βελιτζέλος  (Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Ορθολογική και μουσειακή ανάδειξη της γεωλογικής κληρονομιάς της Λακωνίας, με ιδιαίτερη έμφαση στο Απολιθωμένο Δάσος Βατίκων
Professor Evangelos Velitzelos (National & Kapodistrian University of Athens), Rational and museum promotion of the geological heritage of Laconia, with special emphasis placed on the Fossilised Forest at Vatika
12.40    Δρ. Δημήτρης Σακελλαρίου (Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών),  Η έρευνα του βυθού της θάλασσας γύρω από τον Καβομαλιά: Βυθισμένες πολιτείες, απολιθωμένες γεωμορφές, κήποι κοραλλιών, αρχαία ναυάγια, υποθαλάσσια ρήγματα, ανθρωπογενείς παρεμβάσεις
Dr Dimitris Sakellariou (Hellenic Centre for Marine Research), Surveying the seafloor around Cape Maleas: drowned cities, petrified geostructures, coral gardens, ancient shipwrecks, submarine faults, anthropogenic impact

13.00  Συζήτηση/ Discussion
13.30   Μεσημεριανό γεύμα / Lunch

Τοπίο και Τουριστική Ανάπτυξη
Landscape and Tourism Development

15.30    Αντώνης Ιορδάνογλου και Γιάννης Ντρενογιάννης (ταξιδιωτικοί συντάκτες), Το τοπίο και ο πολιτισμός του Καβομαλιά: Μια ευκαιρία ήπιας τουριστικής ανάπτυξης
Antonis Iordanoglou and Yannis Drenoyannis (travel editors), The Landscape and Culture of the Malea Peninsula: An opportunity for mild tourism development

4η  Θεματική Ενότητα: Τοπίο και Πολιτιστική Κληρονομιά
4th Session: Landscape and Cultural Heritage

16.00   καθ. Ελένη Μαντζουράνη (Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Στη γη και στη θάλασσα των αρχαίων Βοιών: Ο άνθρωπος στη διαχρονία
Professor Eleni Mantzourani (National & Kapodistrian University of Athens), On land and sea of ancient Voiai: Man through the ages
16.20  Έλενα Ζαββού και Αθανάσιος Θέμος (Υπουργείο Πολιτισμού & Τουρισμού), Αρχαιολογικά ευρήματα και  γραπτές πηγές: Μια νέα ματιά στη Χερσόνησο του Μαλέα
Elena Zavvou and Athanasios Themos (Hellenic Ministry of Culture & Tourism), Archaeological finds and written sources: A new look on the Malea Peninsula
16.50  Αδαμαντία Βασιλογάμβρου και Αφροδίτη Μαλτέζου (Υπουργείο Πολιτισμού & Τουρισμού), Η συμβολή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Χερσονήσου του Μαλέα
Adamantia Vasilogamvrou and Aphroditi Maltezou (Hellenic Ministry of Culture & Tourism), The contribution of the Greek Archaeological Service in the protection and promotion of the cultural heritage of the Malea Peninsula
17.10   Διάλειμμα/ Break
17.30  Δρ. Χαρά Κωνσταντινίδη και Δρ. Ελένη Δεληγιάννη-Δωρή (Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Η περίπτωση της «ομάδας Ν.Β. Δρανδάκη» στην Επαρχία της Επιδαύρου Λιμηράς τα καλοκαίρια 1982-1983
Dr Chara Konstantinidi and Dr Eleni Deligianni-Dori (National & Kapodistrian University of Athens), The case of the "N.V. Drandakis’ team" in the province of Epidaurus Limera in summers 1982-1983
18.00  Νεκτάριος Σκάγκος (Αρχαιολόγος, ΜSc), Σχεδιάζοντας τον πολιτιστικό χάρτη της χερσονήσου του Μαλέα
Nektarios Skagos (Archaeologist, MSc), Developing the cultural map of the Malea Peninsula
18.20   Δημήτρης Ευταξιόπουλος (Αρχιτέκτων), Ο Φάρος του Καβομαλιά ως κηρυγμένο ιστορικό μνημείο
Dimitris Eftaksiopoulos (Architect), The Lighthouse of Cape Malea as Designated Historical Monument
18.40    Δρ. Χρυσάνθη Γάλλου (Πανεπιστήμιο του Nottingham), Δρ. Jon Henderson (Πανεπιστήμιο του Nottingham) και Ηλίας Σπονδύλης (Υπουργείο Πολιτισμού & Τουρισμού), Συμβιώνοντας με τους προγόνους: Η προστασία και ανάδειξη του προγονικού τοπίου και το παράδειγμα της βυθισμένης πολιτείας στο Παυλοπέτρι
Dr Chrysanthi Gallou (University of Nottingham), Dr Jon Henderson (University of Nottingham) and Elias Spondylis (Hellenic Ministry of Culture & Tourism), Living with the ancestors: The protection and promotion of ancestral landscapes and the example of the sunken city at Pavlopetri
19.00   Συζήτηση απογευματινής συνεδρίας / Afternoon session discussion
19.30   Γενική Συζήτηση/ General Discussion
          Λήξη Συμποσίου / Closing of Symposium
Κυριακή 1 Μαΐου 2011
Sunday 1 May 2011
Πεζοπορία στον ανακαινισμένο φάρο του Καβομαλιά
Hiking to the restored lighthouse of Cape Malea

ιστοσελίδα: Capemalea
facebook: CAPE MALEA